OplæsApps voor dyslexie op je iPhone
Veel van wat helpt, zit al op je telefoon. Spreek scherm uit leest alles voor wat op het scherm staat, ook in het Nederlands. De toegankelijkheidslezer (iOS 26 en nieuwer) toont tekst overzichtelijk, met het lettertype, de kleuren en de afstand die jij prettig vindt, en in Boeken dimt de regelaanduiding alles behalve de regel die je leest. Schrijven kan ook door te dicteren. Voor boeken, kranten en tijdschriften in een leesvorm die bij je past is er Passend Lezen, en op school zijn er aangepaste schoolboeken van Dedicon. Speciale dyslexielettertypes kun je overslaan: volgens twee onderzoeken lees je er niet sneller of foutlozer mee.
Tekst horen: Spreek scherm uit en Spreek selectie uit
Zet ze allebei aan via Instellingen › Toegankelijkheid › Lezen en spreken (op iOS 17 en 18: Gesproken materiaal). Veeg met twee vingers omlaag vanaf de bovenkant van het scherm om alles te horen, of selecteer een paar regels en tik op ‘Spreek uit’. Met Markeren licht elk woord op terwijl het wordt voorgelezen, zodat je ogen kunnen meelezen.
Stap voor stap: tekst laten voorlezen op je iPhone.
Rustiger lezen: de toegankelijkheidslezer
Vanaf iOS 26 toont de toegankelijkheidslezer de tekst van de app waarin je zit schermvullend, zonder advertenties en menu’s eromheen. Je opent hem via het bedieningspaneel, via het deelmenu of door drie keer op de zijknop te drukken als je hem aan de activeringsknop hebt toegevoegd. Daarna kies je tekst- en achtergrondkleur, tekstgrootte, lettertype, vette tekst en de afstand tussen regels, woorden en tekens. Met het systeemlettertype is er ook de optie ‘Tekens met hoge leesbaarheid’. De afspeelknop leest de tekst voor en markeert waar hij is.
Hij zit ook in de Vergrootglas-app, zodat je een brief van school of een menukaart op dezelfde manier kunt lezen. De handleiding van Apple: Tekst in apps lezen of beluisteren met de toegankelijkheidslezer.
Regel voor regel in Boeken
Open een boek in Boeken, tik op de pagina en zet de regelaanduiding aan via het menu onderaan. De rest van de pagina wordt gedimd; tik boven of onder de regel om hem te verschuiven. Onder ‘Thema’s en instellingen’ › ‘Pas aan’ kun je regels, woorden en letters ook meer ruimte geven.
De handleiding van Apple: Boeken lezen in de Boeken-app. Wil je het boek ook laten voorlezen? Zie Apple Books laten voorlezen.
Schrijven door te praten
Tik op de microfoon op het toetsenbord en praat: je iPhone typt mee. Selecteer daarna de tekst en laat hem voorlezen met Spreek selectie uit. Als je je eigen zin hoort, merk je snel dat er een woord ontbreekt.
Passend Lezen en Dedicon
Passend Lezen is de bibliotheek voor mensen met een leesbeperking, en dyslexie hoort daar uitdrukkelijk bij. Je leent er onder meer luisterboeken, kranten en tijdschriften, ook met de gratis Passend Lezen-app. Voor kinderen onder de 18 is het lidmaatschap gratis, volwassenen betalen € 33 per jaar, en via de openbare bibliotheek kun je gratis lid worden voor alleen de luisterboeken. Bij het inschrijven verklaar je zelf dat je een leesbeperking hebt; een papieren verklaring opsturen hoeft niet.
Voor school levert Dedicon aangepaste schoolboeken voor leerlingen met een leesbeperking, zoals dyslexie. Daarvoor is een Verklaring Leesbeperking nodig. Vraag op school hoe dat daar geregeld is.
Voorleesapps
- Oplæs, de app van deze website: hij leest Engelse (en Deense) pdf’s, ePub-boeken, artikelen en foto’s van pagina’s voor met natuurlijke stemmen, markeert elk woord en onthoudt waar je gebleven was. Alles draait op je iPhone, er wordt niets geüpload. € 1,99, één keer. Nederlands leest hij niet, dus hij is vooral handig voor Engelse schoolteksten en boeken.
- Speechify leest veel talen, ook Nederlands. De gratis versie heeft eenvoudige stemmen, Premium is een abonnement (Is Speechify gratis?).
Prijzen en privacy van meer apps: Speechify-alternatieven voor iPhone.
Helpen dyslexielettertypes?
OpenDyslexic en het in Nederland ontworpen Dyslexie worden vaak aangeraden, maar onderzoek ondersteunt dat niet. Een onderzoek uit 2017 in Annals of Dyslexia vond met OpenDyslexic geen winst in leessnelheid of nauwkeurigheid. In een onderzoek uit 2018 bij 170 kinderen met dyslexie hielp Dyslexie niet en zat het ook niet in de weg, en de meeste kinderen hadden liever Arial.
Kies dus gewoon het lettertype dat jij prettig vindt. Meer ruimte tussen regels en letters is wel het proberen waard, en dat stel je in de toegankelijkheidslezer of in Boeken in tien seconden in.